WAT IS NLD?
NLD: Een verwarrende naam voor een visueel-ruimtelijk tekort
De afkorting NLD staat voor Non-Verbal Learning Disorder, of in het Nederlands: Non-Verbale Leerstoornis. Eigenlijk is dat een verwarrende naam, omdat de term niet goed weergeeft waar mensen met NLD tegenaan kunnen lopen. Daarom ligt er nu een voorstel om NLD te herconceptualiseren en de naam te wijzigen naar Developmental Visual-Spatial Disorder (DVSD), in het Nederlands: Visueel-ruimtelijke Ontwikkelingsstoornis. In 2025 publiceerde een internationale werkgroep hiervoor nieuwe consensuscriteria. Deze term geeft het profiel veel beter weer, omdat juist het verwerken van visuele en ruimtelijke informatie ingewikkeld kan zijn voor mensen met NLD.
Kinderen en volwassenen met NLD kunnen verbaal heel sterk, praten als de beste, hebben een rijk ontwikkelde woordenschat en een geweldig (vaak zelfs briljant!) auditief geheugen. Maar een sterke verbale ontwikkeling is niet noodzakelijk voor NLD/DVSD. Het kernprobleem bij DVSD ligt bij het verwerken en integreren van visuele en ruimtelijke informatie. Het filteren van visuele informatie en het interpreteren van ruimtelijke informatie is lastig voor ze.
Dit visueel- ruimtelijk tekort kan een belemmerende werking hebben op het functioneren in het dagelijks leven van mensen met NLD. Daarnaast kan het leiden tot secundaire problemen, als onzekerheid, een minderwaardigheidscomplex, angst of depressie. Een verkeerde herkenning of diagnose kan deze gevolgen versterken.
Wat zijn kenmerken van mensen met NLD?
Alle mensen zijn anders en zo zijn ook alle mensen met NLD anders. Toch zou je kunnen zeggen dat mensen met NLD in meer of mindere mate moeite kunnen hebben met verschillende gebieden die samenhangen met visueel-ruimtelijke informatieverwerking en het dagelijks functioneren:
- Visueel-Ruimtelijk denken: Bijvoorbeeld: Ruimtelijk inzicht, ruimtelijk & visueel geheugen, visueel-ruimtelijke constructie, 3D-denken, visualisering, moeite met beeldvorming, conceptueel denken en het zien van patronen en verbanden. Aflezen van grafieken, figuren en kaarten. Problemen met puzzels, plattegronden, instructies, oriëntatie.
- Executieve vaardigheden: Bijvoorbeeld: Moeite met plannen en organiseren, problemen oplossen, en prioriteiten stellen, hoofd- en bijzaken onderscheiden. Moeite hebben met Oorzaak-Gevolg. Chaotisch en vergeetachtig.
- Motorische Vaardigheden: Zowel in de grove – als fijne motoriek. Onhandigheid. Vallen. Botsen. Struikelen. Onduidelijk handschrift. Moeite met het aanleren van nieuwe motorische vaardigheden.
- Sociale Vaardigheden: Bijvoorbeeld: Moeite met het afkijken van sociale vaardigheden en het zien van non-verbale communicatie en lichaamstaal.
- Overgevoeligheden: Bijvoorbeeld: Voor zintuiglijke prikkels als bijvoorbeeld geluid, licht, texturen van eten en kleding, en aanraking, maar ook voor sociale en nieuwe situaties.
- Emotioneel: Bijvoorbeeld: Angstig, snel overprikkeld, weerstand, en moeite met verandering.
Belangrijk is dat niet iedereen met NLD/DVSD al deze kenmerken heeft. De nieuwe DVSD-benadering legt de nadruk op de visueel-ruimtelijke problemen als kern van het profiel; andere problemen kunnen daarnaast voorkomen.
Disharmonisch Intelligentieprofiel
Bij de klassieke beschrijvingen van NLD werd vaak gesproken over een disharmonisch intelligentieprofiel. Daarbij waren de verbale vaardigheden relatief sterk en de performale of visueel-ruimtelijke vaardigheden relatief zwakker. Een dergelijke verbaal-performale kloof kwam in veel oudere definities en onderzoeken terug.
Een dergelijke kloof is echter niet bij iedereen met NLD aanwezig en is binnen de nieuwe DVSD-benadering geen noodzakelijke voorwaarde meer. DVSD richt zich op aanhoudende problemen met het verwerken en integreren van visuele en ruimtelijke informatie en vereist dus geen discrepantie met verbale vaardigheden.
Wanneer iemand wél over relatief sterke verbale vaardigheden beschikt, kan het verschil tussen wat iemand goed kan vertellen en wat iemand in een visueel-ruimtelijke situatie kan laten zien, leiden tot verkeerde verwachtingen.
Omdat we intelligentie vaak onbewust afmeten aan hoe goed en welbespraakt iemand zich kan uitdrukken, kunnen de verwachtingen van de omgeving daardoor hoger komen te liggen dan wat een kind op alle gebieden daadwerkelijk kan. Hierdoor worden kinderen met NLD gemakkelijk overvraagd. Dat kan ernstige gevolgen hebben voor hun emotionele stabiliteit en bijvoorbeeld driftbuien, koppigheid en angsten veroorzaken.
Hoeveel mensen hebben NLD?
In Amerika zijn er onderzoeken door Dr. Amy Margolis (2020) gedaan waaruit bleek dat in drie onderzochte Noord-Amerikaanse steekproeven de geschatte prevalentie van NLD tussen ongeveer 3% en 4% lag bij kinderen en jongeren.
Dit percentage kunnen we niet zomaar vertalen naar Nederland. Bovendien zijn deze cijfers gebaseerd op een specifieke, oudere definitie van NLD. De criteria voor NLD verschilden namelijk sterk tussen onderzoeken.
Wel laten deze onderzoeken zien dat het waarschijnlijk om een substantiële groep gaat die mogelijk niet altijd wordt herkend. Dr. Annemaaike Serlier-van den Bergh -klinisch neuropsycholoog – schrijft in haar boek ‘Welkom bij D3 TA4LCLU8’ dat alleen al in het primaire onderwijs het om een groep van 80.000 kinderen gaat die NLD hebben.
In Nederland is NLD een beetje onder het stof geraakt. De naam NLD kent echter een interessante geschiedenis en is niet onomstreden. Door deze geschiedenis is er helaas maar beperkte informatie beschikbaar om uit te leggen wat NLD is.
Ook internationaal bestond lange tijd geen eenduidige definitie van NLD. In 2025 is daarom een internationale werkgroep met nieuwe consensuscriteria gekomen en werd NLD geherconceptualiseerd als Developmental Visual-Spatial Disorder (DVSD).
Juist voor deze groep is het heel belangrijk dat de maatschappij leert dat deze kinderen gewoon op een andere manier leren. Want als de omgeving van kinderen met NLD of DVSD veilig en positief is kunnen deze kinderen uitgroeien tot onafhankelijke productieve volwassenen! Lees ook onze tips aan ouders!
BRONNEN
Margolis, A. (2020) Estimated Prevalence of Nonverbal Learning Disability Among North American Children and Adolescents
Serlier-van den Bergh, A. (2021). Welkom bij D3 TA4LCLU8, over taaldenkers in een beeldcultuur. Nijgh & Van Ditmar